Kategoria: Aktualności

W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku, przedsiębiorcy, którzy spełniają warunki wynikające z ustawy i chcą skorzystać z obniżenia ceny energii elektrycznej, powinni dokonać stosownego zgłoszenia do dostawcy energii w terminie do dnia 30 listopada. Dokonanie zgłoszenia spowoduje możliwość obniżenia cen energii za okres od grudnia 2022 do grudnia 2023, poprzez ustalenie ich na poziomie maksymalnym określonym w ustawie. Niezłożenie stosownego oświadczenia we wskazanym terminie spowoduje, że obniżone ceny stosowane będą od miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono oświadczenie.

Katalog odbiorców uprawnionych do skorzystania z ww. możliwości, został szczegółowo wymieniony w ustawie. Przede wszystkim mieszczą się w nim przedsiębiorcy będący mikroprzedsiębiorcami, małymi przedsiębiorcami albo średnimi przedsiębiorcami w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1–3 Prawa przedsiębiorców w zakresie, w jakim zużywają oni energię elektryczną na potrzeby swojej podstawowej działalności.

W razie potrzeby, Kancelaria CDD Legal służy pomocą, przy wypełnieniu i złożeniu stosownego zgłoszenia. Zainteresowanych prosimy o kontakt na: kancelaria@cddlegal.pl

W praktyce zawierania umów występuje szereg instytucji prawnych zabezpieczających prawidłowe wykonanie zobowiązań stron. Każdy spotkał się z gwarancją producenta, oświadczającego, że w konkretnym okresie, produkowany przez niego sprzęt wydawany kupującemu, będzie posiadał ściśle określone cechy i spełniał bez zarzutu konkretne funkcje. Równie znanym zabezpieczeniem jest kaucja uiszczana przez osobę przejmującą czasowe posiadanie nad rzeczą, na ewentualne zabezpieczenie roszczeń właściciela tej rzeczy. Jednakże jedną z form zabezpieczenia, równie często występującą w ludzkiej świadomości i posiadającą głębokie korzenie, sięgające jeszcze prawa rzymskiego jest poręczenie. Stanowi ono jedną
z najbardziej przystępnych form zabezpieczenia, w szczególności dla osób młodych, wchodzących w dorosłe życie, poprzez zakup pierwszej nieruchomości lub pobierających dotacje publiczne na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Instytucja ta z uwagi, z uwagi na stosunkową dwojakość regulacji, może rodzić szereg wątpliwości. Mianowicie w polskim porządku prawnym mamy dwie całkowicie odrębne podstawy dotyczące poręczeń na uregulowane na gruncie Kodeksu Cywilnego oraz Prawa Wekslowego. W przypadku drugiego warto zaznaczyć, że regulacja ta jest bezprecedensowa
w warunkach polskiego ustawodawstwa, albowiem ustawa prawo wekslowe obowiązuje w prawie niezmienionej treści od 1936 r., opierając się tym samym silnym procesom legislacyjnym przeprowadzonym w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego stulecia. Pomimo jednak wspólnego celu obu tych instytucji, jakim jest zabezpieczenie stosunku gospodarczego, przepisy Kodeksu Cywilnego o poręczeniach nie mają zastosowania do poręczenia wekslowego, nawet w drodze analogii. Kim zatem jest poręczyciel i jakie występują różnice pomiędzy poręczeniem zwykłym, a poręczycielem wekslowym.

Kim jest poręczyciel?

Poręczycielem jest osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, zobowiązująca się do przystąpienia do długu powstałego, w wyniku niewykonania obowiązków umownych przez osobę, za którą poręczenie składa. Warto podkreślić, że w obu przypadkach przyjmuje się zgodnie, że poręczycielem może być zarówno osoba fizyczna jak i osoba prawna. Samo poręczenie może dotyczyć długu już powstałego lub długu przyszłego, mogącego dopiero powstać. Jednocześnie w treści przedmiotowego oświadczenia poręczyciel może określić kwotę, do której będzie ponosił odpowiedzialność względem wierzyciela.

Poręczenie zwykłe

Poręczenie zwykłe jest umową zawieraną w formie pisemnej pod rygorem nieważności, pomiędzy poręczycielem, a wierzycielem osoby trzeciej. W ramach przedmiotowej umowy powstaje jednostronne poręczyciela, do przystąpienia do długu, który umowa zabezpiecza.

Poręczenie wekslowe

Poręczenie wekslowe, zwane również awalem, może zostać udzielone wyłącznie na stosownym dokumencie w postaci weksla albo przedłużka (dokumentu trwale połączonego
z wekslem, który stanowi jego integralną część).  Zgodnie z wymogami ustawowymi poręczyciel powinien oznaczyć weksel słowem poręczam oraz wskazać osobę, której długu poręczenie dotyczy. Jednocześnie weksel musi zawierać podpis jego wystawcy. Cel poręczenia wekslowego jest ten sam co w przypadku pierwszej z wymienionych instytucji,

Różnice

Pierwszą, a zarazem najlepiej widoczną różnicą jest forma. Należy pamiętać, że poręczenie wekslowe zawarte na jakimkolwiek innym dokumencie niż wskazane powyżej, nie jest awalem. Takie poręczenie, jeżeli odpowiada wymogom poręczenia z Kodeksu Cywilnego, może zostać uznane za poręczenie zwykłe. W tym kontekście należy, że drugie z wymienionych posiada zdecydowanie przystępniejsze wymogi formalne, albowiem może zostać zawarte na dowolnym dokumencie, czy to w treści umowy, której wykonanie zabezpiecza, czy też w zupełnie odrębnym kontrakcie.

Różnice pomiędzy formami poręczeń ujawniają się również w aspekcie możliwości ich odwołania, w przypadku poręczenia długu przyszłego. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury poręczenie wekslowe długu przyszłego nie może zostać odwołane. Z kolei
w przypadku zabezpieczenia długu przyszłego poręczyciel cywilny może w każdej chwili, przed powstaniem tego długu, złożone poręczenie odwołać.

Rozbieżność widać także w zakresie obowiązków informacyjnych względem drugiej strony. Poręczyciel zwykły jest zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia dłużnika o spełnieniu długu, w przeciwnym razie nie może dochodzić roszczenia regresowego, względem dłużnika. Tego rodzaju obowiązku względem awalisty nie przewiduje Prawo Wekslowe.

Najdalej jednak idące różnice pojawiają się na kanwie odpowiedzialności poręczyciela. Poręczyciel zwykły może odpowiadać wyłącznie w sytuacji istnienia ważnego zobowiązania za spłatę, na które zostało udzielono poręczenie. Z kolei awal będzie ważny nawet wówczas, gdy dokonane poręczenie było nieważne, jedynym zaś wyjątkiem jest wystąpienie wady formalnej udzielonego poręczenia.

Wszystkie opisane powyżej różnice wskazują wyraźnie na odmienność obu tych instytucji. Należy jednak podkreślić, że z uwagi na swoją nieodwołalność oraz trwałość zobowiązania, zdecydowanie dalej idącą ochronę wierzyciela zapewnia poręczenie wekslowe.

apl. radc. Aleksander Husar

Wzrost zainteresowania zakupami w sieci, rozwój sklepów internetowych oraz wprowadzenie na portalach społecznościowych (takich jak Facebook) platform sprzedażowych wymusiła dostosowanie obecnych regulacji prawa konsumenckiego do dynamicznego rozwoju handlu prowadzonego w sieci.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 listopada 2019 r. zmieniająca Dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/6/WE,2005/29/WE oraz 2011/83/UE w odniesieniu do lepszego egzekwowania i unowocześnienia unijnych przepisów dotyczących ochrony konsumenta, potocznie zwana Dyrektywą Omnibus, stawia sobie za cel wzmocnienie i unowocześnienie ochrony konsumenckiej m.in. poprzez zapobieganie sztucznym podwyżkom cen, odpowiednie dostosowanie obowiązków informacyjnych sprzedawców do sprzedaży w sieci oraz uregulowanie kwestii związanych z wymianą towarów w zamian za dane osobowe nabywcy.

Poniżej przedstawiamy wybrane zmiany wprowadzone Dyrektywą Omnibus, istotne z punktu widzenia przedsiębiorców jak i konsumentów.

Koniec ze sztucznym obniżaniem cen

Dyrektywy Omnibus wprowadza jedną z najistotniejszych zmian z punktu widzenia interesów konsumentów.

Nakłada ona na sprzedawców organizujących obniżkę cen obowiązek podania informacji o najniższej cenie stosowanej w okresie nie krótszym niż 30 dni przed zastosowaniem obniżki. W przypadku produktów znajdujących się w obrocie krócej niż 30 dni sprzedawca ma obowiązek zamieścić informacje o najniższej cenie obowiązującej od dnia wprowadzenia produktu do sprzedaży do dnia wprowadzenia obniżki.

Regulacja ta ma na celu ukrócenie praktyk polegających na sztucznym zawyżaniu cen przed obniżkami, np. Black Friday, wyprzedaże świąteczne lub sezonowe.

Konsument musi wiedzieć, czy zawiera umowę ze sprzedawcą będącym przedsiębiorcą

Na internetowe platformy handlowe, tzw. market place, dyrektywa nakłada obowiązek informowania konsumenta, czy sprzedawca posiada status przedsiębiorcy czy też nie. Obowiązek platformy dotyczy zamieszczenia odpowiednich informacji w oparciu o oświadczenie sprzedawcy, nie musi ona natomiast weryfikować ich prawdziwości.

Obowiązek określenia statusu sprzedawcy ma istotne znaczenie dla stosowanego reżimu prawnego. W przypadku, gdy drugą stroną umowy zawieranej z konsumentem jest przedsiębiorca, to wówczas zastosowanie znajdą przepisy o ochronie praw konsumenta.

Jeżeli kontrahentem konsumenta będzie inny podmiot niż przedsiębiorca, to nie znajdą one zastosowania. Stosowane są wtedy przepisy regulujące obrót powszechny. W takim przypadku platforma będzie miała obowiązek zamieścić informację, że regulacje dotyczące ochrony praw konsumentów wynikające z prawa unijnego nie znajdą zastosowania.

Zmiana ta poprawi przejrzystość obrotu prowadzonego w Internecie. Kupujący uzyska niezbędną mu informację, czy w danej sytuacji przysługują mu uprawnienia konsumenta, czy też nie.

Towary lub usługi w zamian za dane osobowe

Coraz częściej zdarza się, że towary lub usługi dostarczane są drogą online w zamian za dane osobowe nabywcy.

Dyrektywa rozciąga stosowanie przepisów ustawy o prawach konsumenta do umów, na podstawie których przedsiębiorca zobowiązał się dostarczyć lub dostarczył konsumentowi treści cyfrowe, a konsument dostarczył lub zobowiązał się do dostarczenia swoich danych osobowych.

Wejście przepisów Dyrektywy w życie a brak ustawy implementującej

Mimo upływu terminu na implementację przepisów Dyrektywy Omnibus przypadającego w dniu 28 maja 2022 r. odpowiednia ustawa nie została jeszcze uchwalona. Projekt ustawy implementującej wpłynął do Sejmu dopiero w dniu 12 lipca 2022 r.

Pomimo że dyrektywy skierowane są do Państw Członkowskich i wiążą co do celu, to w niektórych sytuacjach dopuszczalne jest bezpośrednie stosowanie przepisów dyrektywy.

Dzieje się tak w przypadkach bezskutecznego upływu terminu do wdrożenia dyrektywy do przepisów prawa krajowego bądź też gdy implementacja okazała się nieprawidłowa. Warunkiem powołania się przez jednostkę na przepisy niewdrożonej dyrektywy jest przyznanie przez przepisy tej dyrektywy uprawnień jednostce względem państwa oraz ich bezwarunkowość, jasność i precyzyjność.

W związku z powyższym brak uchwalenia ustawy w zakresie implementacji przepisów Dyrektywy Omnibus nie zwalnia sprzedawców z czujności w zakresie stosowania przewidzianych w niej obowiązków. Powinni oni zrewidować stosowane przez siebie w sprzedaży internetowej praktyki z wymogami stawianymi przez przepisy Dyrektywy Omnibus i dostosować je do jej regulacji.

Aplikant radcowski

Paulina Szeremeta

                                                                                              

Prawo Budowlane normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw wprowadza szereg nowoczesnych rozwiązań, których celem jest cyfryzacja procesu budowlanego, a co za tym idzie – uproszczenie kwestii administracyjnych dla uczestników tego procesu. Poniżej przedstawiamy najbardziej istotne zmiany wprowadzone ww. ustawą.

1. Elektroniczny Dziennik Budowy (system EDB):

Dziennik budowy stanowi urzędowy dokument przeznaczony do rejestrowania przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót budowlanych, mających znaczenie przy ocenie technicznej prawidłowości wykonywania tych robót.

Prowadzi się go odrębnie dla każdego obiektu budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę, pozwolenia na rozbiórkę albo zgłoszenia. Za prowadzenie dziennika budowy zgodnie z przepisami ustawy odpowiada kierownik budowy. Uprawnionymi do dokonania wpisu w dzienniku budowy są uczestnicy procesu budowlanego, geodeta wykonujący na terenie budowy czynności geodezyjne na potrzeby budownictwa oraz upoważnieni pracownicy organów nadzoru budowlanego i innych organów uprawnionych do kontroli przestrzegania przepisów na terenie budowy, w ramach dokonywanych czynności kontrolnych.

System EDB umożliwia wydawanie oraz prowadzenie dzienników budowy w postaci elektronicznej. Został on utworzony w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego, w oparciu o najwyższe standardy bezpieczeństwa.

Do jego największych zalet należy:

• możliwość występowania w trybie online z wnioskiem o wydanie dziennika budowy;
• zarządzanie procesem budowlanym, dodawanie uczestników procesu i wyznaczanie czasu pracy z poziomu aplikacji EDB;
• możliwość wglądu do wpisów dokonywanych w dzienniku budowy przez wszystkich uczestników procesu budowlanego z dowolnego miejsca i w dowolnym czasie;
• możliwość działania aplikacji EDB także w trybie offline.

Tradycyjna, papierowa forma prowadzenia dziennika budowy będzie dostępna dla inwestorów do 2030 r. Po tym czasie obowiązywać będzie wyłącznie elektroniczna forma dziennika budowy.

• Cyfrowa książka obiektu budowlanego (system c-KOB)

Książkę obiektu budowlanego prowadzi się na bieżąco dla każdego budynku oraz obiektu budowlanego niebędącego budynkiem, którego projekt jest objęty obowiązkiem sprawdzenia pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania.

Uprawnionymi do dokonywania wpisów w książce obiektu budowlanego są:

• właściciel lub zarządca obiektu budowlanego w zakresie niezbędnym do założenia książki obiektu budowlanego oraz jej zamknięcia
• osoba wskazana w książce obiektu budowlanego do jej prowadzenia;
• osoby przeprowadzające kontrole.

Książka obiektu budowlanego jest dokumentem przeznaczonym do dokonywania wpisów w zakresie:

• informacji o obiekcie budowlanym;
• danych właściciela lub zarządcy;
• kontroli dotyczących obiektu budowlanego;
• ekspertyz i opinii technicznych dotyczących obiektu budowlanego oraz imion i nazwisk osób, przez które zostały sporządzone;
• przeglądów technicznych, konserwacji oraz napraw urządzeń przeciwpożarowych oraz imion i nazwisk osób, które dokonały tych czynności;
• robót budowlanych związanych z obiektem budowlanym, a wykonywanych po oddaniu do użytkowania;
• katastrof budowlanych dotyczących obiektu budowlanego;
• decyzji, postanowień, zaświadczeń i innych dokumentów wydanych przez organy administracji publicznej, dotyczących obiektu budowlanego

Przepisy dotyczące prowadzenia książki obiektu budowlanego w formie elektronicznej mają obowiązywać od 2023 roku. Projekt ten ma docelowo przejść całkowicie na formę cyfrową w roku 2027.

• Elektroniczny Centralny Rejestr Osób Posiadających Uprawnienia Budowlane

(system e-CRUB)

System e-CRUB to zupełnie nowe oprogramowanie, które zastąpi dotychczas funkcjonujący Centralny Rejestr osób posiadających Uprawnienia Budowlane oraz rejestr ukaranych z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie (CRUB).

System ten jest oparty na danych pochodzących z izb zawodowych odpowiedzialnych za nadawanie uprawnień w budownictwie – Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa i Izby Architektów RP.  Wyszukiwarka pozwoli inwestorom zatrudniającym inżyniera lub projektanta na sprawdzenie kwalifikacji i uprawnień wybranych osób w szybki i klarowny sposób. Usprawni to również pracę urzędników, którzy będą mogli przeprowadzić proces weryfikacji danych bez potrzeby wglądu w dokumenty papierowe.

Ponadto, dzięki rejestrowi e-CRUB osoby pracujące w branży budowlanej, zdające egzamin w jednej z izb zawodowych, będą mogły w szybszym terminie korzystać ze swoich uprawnień. Wydanie decyzji o wpisie do rejestru zostanie bowiem zautomatyzowane.

• Portal e-Budownictwo

Portal e-Budownictwo ma na celu podwyższenie standardu obsługi obywateli w procesie inwestycyjno-budowlanym oraz stworzenie możliwości zdalnej komunikacji z urzędem. Na wskazanym portalu udostępniono ujednolicone formularze, zapewniające możliwość wygenerowania m.in.:

• wniosku o pozwolenie na budowę;
• zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych;
• wniosku o pozwolenie na rozbiórkę;
• wniosku o zmianę pozwolenia na budowę;
• wniosku o wydanie pozwolenia na budowę tymczasowego obiektu budowlanego;
• zawiadomienia o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych;
• wniosku o wydanie decyzji o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości;
• wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego;
• zawiadomienia o zakończeniu budowy;
• wniosku o pozwolenie na użytkowanie;
• zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

Na stronie serwisu e-Budownictwo można również śledzić postęp sprawy złożonej w systemie online oraz uzyskać informacje na najczęściej zadawane pytania.

Wprowadzone zmiany z pewnością usprawnią kwestie administracyjne związane z procesem budowlanym oraz wpłyną na komfort jego uczestników, którzy będą mogli przeprowadzić w formie zdalnej większość spraw związanych z realizacją inwestycji budowlanej.

Adriana Hojczak

aplikant radcowski

Kancelaria CDD Legal współtworzy zespół projektowy, świadczący usługę doradczą dla inwestorów zainteresowanych uruchomieniem stacji paliw, również z ofertą pozapaliwową. Obok prawników w skład grupy wchodzą też praktycy rynku paliwowego i analitycy biznesowi. Celem działań doradczych jest maksymalne skrócenie i ułatwienie całego procesu, od stworzenia koncepcji obiektu, po rozpoczęcie jego operacyjnej działalności.

Projekt „Doradztwo w budowie stacji paliw” to kolejne wspólne przedsięwzięcie kancelarii  CDD Legal i firmy Information Market, od wielu lat specjalizującej się we wsparciu dla firm z branży paliwowej i branż pokrewnych. Zespół ekspercki powołany został w lutym 2021.  Współpraca ta gwarantuje kompleksowe podejście do tematu inwestycji w stację paliw i zapewnia klientom dostęp do szerokiego zakresu informacji, potrzebnych im w najpierw procesie podejmowania decyzji biznesowej, a potem jej realizacji.

Prowadzenie stacji paliw to działalność zyskowna, ten segment potrafi sprawnie przejść przez okresy wahań koniunktury czy spowolnień gospodarczych. Sprzedaży paliw towarzyszy często bardzo rozbudowana oferta innych dóbr czy usług, jak produkty gastronomiczne, myjnia, doładowania
czy nawet kupony gier liczbowych. Stacje mogą też odnaleźć się w zmieniających realiach rynku energii, związanych np. z rozwojem tzw. napędów alternatywnych, dostosowując swoją ofertę na bazie już istniejących obiektów. Co roku otwierane są w Polsce nowe stacje, co pokazuje że ten rynek nie jest jeszcze nasycony. Uruchomienie stacji paliw wymaga jednak szeregu działań poprzedzających. Przedsiębiorca może zatem teraz liczyć na pomoc profesjonalnych doradców, którzy wspierają go w stworzeniu szczegółowej koncepcji działania obiektu, analizie potencjału gruntu na którym chce postawić stację, zbudowaniu biznesplanu, uzyskaniu koniecznych zezwoleń i koncesji, porównaniu i wyborze ewentualnego franczyzodawcy,  czy rozpoczęciu operacyjnej działalności (stworzenie procedur i instrukcji, rekrutacja i szkolenie załogi, itp.).

Przedsiębiorców i inwestorów, zainteresowanych wsparciem na różnych etapach inwestycji w stację paliw (zarówno samą tylko analizą i planowaniem, jak i pełnym procesem inwestycyjnym)  serdecznie zapraszamy do współpracy. Więcej informacji znaleźć można na dedykowanej stronie internetowej https://consulting.informationmarket.pl/nowoczesna-stacja-paliw/

           

           

           

           

                                                                                              

1. Uwagi ogólne

Pod pojęciem „nowej ustawy deweloperskiej” należy rozumieć ustawę z dnia 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym (Dz. U. poz. 1177).

Nowa ustawa deweloperska wchodzi w życie co do zasady z dniem 1 lipca 2022 r. i wprowadza istotne zmiany w stosunku do dotychczasowej ustawy deweloperskiej, które zostaną przedstawione w ramach niniejszej informacji.

1. Zakres zastosowania ustawy

Po pierwsze, nowa ustawa deweloperska będzie miała znacznie szerszy zakres zastosowania.

Zgodnie z art. 2 ust.  nowej ustawy deweloperskiej przepisy ustawy stosuje się do umów zawartych między nabywcą a deweloperem, w których deweloper zobowiązuje się do:

1. wybudowania budynku oraz ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia własności tego lokalu oraz praw niezbędnych do korzystania z tego lokalu na nabywcę;
2. ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia własności tego lokalu oraz praw niezbędnych do korzystania z tego lokalu na nabywcę;
3. przeniesienia na nabywcę własności lokalu mieszkalnego oraz praw niezbędnych do korzystania z tego lokalu;
4. zabudowania nieruchomości gruntowej stanowiącej przedmiot własności lub użytkowania wieczystego domem jednorodzinnym i przeniesienia na nabywcę własności tej nieruchomości lub użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i własności domu jednorodzinnego na niej posadowionego stanowiącego odrębną nieruchomość lub przeniesienia ułamkowej części własności tej nieruchomości wraz z prawem do wyłącznego korzystania z części nieruchomości służącej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych;
5. przeniesienia na nabywcę własności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym lub użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i własności domu jednorodzinnego na niej posadowionego stanowiącego odrębną nieruchomość lub przeniesienia ułamkowej części własności tej nieruchomości wraz z prawem do wyłącznego korzystania z części nieruchomości służącej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.

Nakreślony powyżej zakres zastosowania nowej ustawy deweloperskiej sugeruje zasadnicze zmiany w dwóch aspektach:

1. dotychczasowa, powszechna praktyka sprowadzające się do „zaprzestania” stosowania przepisów starej ustawy deweloperskiej do sprzedaży mieszkań gotowych, tj. po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, nie będzie zgodna z prawem;

Nowa ustawa deweloperska obejmować będzie wszystkie umowy o charakterze zobowiązującym zawierane przez dewelopera w związku ze sprzedażą lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a zatem również umowy zawierane po wybudowaniu budynku;

• nowa ustawa deweloperska będzie miała również zastosowanie  do lokali wybudowanych w ramach danego przedsięwzięcia deweloperskiego sprzedawanych wraz z lokalami mieszkalnymi, takich jak garaże lub komórki lokatorskie, co dotychczas nie miało miejsca;

Do nowości, rozszerzających zakres zastosowania nowej ustawy deweloperskiej należy również zaliczyć:

1. zastosowanie nowej ustawy deweloperskiej w przypadku zobowiązania do sprzedaży lokali użytkowych, gdy taka umowa zobowiązująca będzie zawierana wraz z umową dotyczącą sprzedaży lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, a lokal użytkowy będzie stanowił część tego samego przedsięwzięcia deweloperskiego;
2. przepisy nowej ustawy deweloperskiej będą miały zastosowanie do umów sprzedaży zawieranych między nabywcą a przedsiębiorcą innym niż deweloper (np. tzw. flipperzy), których przedmiotem jest przeniesienie na nabywcę własności lokalu mieszkalnego albo nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym;
3. doprecyzowanie pojęcia „przedsięwzięcia deweloperskiego”, co powoduje, że nowa ustawa deweloperska będzie miała zastosowanie również do lokali powstałych w wyniku przebudowy, a nie tylko wybudowanych od podstaw.

• Umowa rezerwacyjna

Nowa ustawa deweloperska obejmuje zakresem regulacji powszechnie stosowaną w obrocie umowę rezerwacyjną, która dotychczas funkcjonowała poza zakresem zastosowania przepisów starej ustawy deweloperskiej.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 nowej ustawy deweloperskiej umowa rezerwacyjna to umowa między deweloperem albo przedsiębiorcą innym niż deweloper, o którym mowa w art. 4, a osobą zainteresowaną ofertą sprzedaży, zwaną dalej „rezerwującym”, której przedmiotem jest zobowiązanie do czasowego wyłączenia z oferty sprzedaży lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego wybranego przez rezerwującego.

Nowa ustawa reguluje istotne kwestie związane z  umową rezerwacyjną. W pierwszej kolejności należy wskazać, że powinna ona zostać zawarta na piśmie pod rygorem nieważności i powinna określać:

1. strony, miejsce i datę zawarcia umowy;
2. cenę lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego wybranego przez rezerwującego z oferty sprzedaży;
3. wysokość opłaty rezerwacyjnej, o której mowa w art. 32 ust. 1, jeżeli taka opłata została przewidziana przez strony;
4. okres, na jaki lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny wybrany przez rezerwującego będzie wyłączony z oferty sprzedaży;
5. określenie usytuowania lokalu mieszkalnego w budynku;
6. określenie powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, powierzchni i układu pomieszczeń.

Wprowadzono zasadę, że opłata rezerwacyjna nie będzie mogła przekraczać 1% ceny lokalu oraz określono przypadki, w których opłata rezerwacyjna będzie podlegać zwrotowi (będzie tak np. w sytuacji gdy potencjalny nabywca nie otrzyma pozytywnej decyzji kredytowej). Ponadto, wprowadzona została zasada, że w sytuacji gdy deweloper albo przedsiębiorca inny niż deweloper, nie wykonuje zobowiązania wynikającego z umowy rezerwacyjnej, opłata rezerwacyjna zwracana jest w podwójnej wysokości.

• Obowiązki informacyjne

Nowa ustawa deweloperska nakłada na deweloperów szersze obowiązki związane z realizacją obowiązków informacyjnych wobec potencjalnych nabywców.

Deweloperzy będą zobowiązani do sporządzenia prospektu informacyjnego już na etapie zawierania umów rezerwacyjnych (jeśli zdecydują się na ich zawieranie). Ponadto, w trakcie trwania umowy rezerwacyjnej deweloper informuje rezerwującego o zmianach wprowadzonych w prospekcie informacyjnym lub jego załącznikach w sposób umożliwiający ich zidentyfikowanie, wskazując czego dotyczy zmiana.

Co bardzo ważne, nowa ustawa deweloperska wprowadza bezwzględny obowiązek doręczenia prospektu nabywcy przed zawarciem pierwszej umowy z deweloperem (tj. umowy rezerwacyjnej albo umowy deweloperskiej, jeżeli umowa rezerwacyjna nie jest przewidziana). Oznacza to rezygnację z dotychczasowej zasady doręczania prospektu tylko na wyraźne żądanie klienta.

Dodatkowo, załącznikiem do ustawy jest nowy wzór prospektu informacyjnego, w którym zakres informacji przekazywanych klientowi został poszerzony w stosunku do stanu obecnego (m.in. o datę uprawomocnienia się decyzji o pozwoleniu na użytkowanie lub zakończenia budowy domu jednorodzinnego, powierzchnię lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, ich cenę, datę wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego, datę ustanowienia jego odrębnej własności, a także informacje o jednolitym limicie gwarancyjnym przysługującym w przypadku upadłości banku, w którym prowadzony jest mieszkaniowy rachunek powierniczy).

• Odbiór lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego

Istotną nowością w zakresie odbioru lokalu mieszkalnego jest tzw. domniemanie uznania wad opisanych w protokole odbioru . Oznacza to, że jeśli deweloper nie poinformuje nabywcy o uznaniu wad albo odmowie ich uznania w ustawowym terminie 14 dni, wówczas przyjmuje się, że przedmiotowe wady uznał.

Jeśli deweloper nie usunie uznanej wady w terminie 30 dni od dnia podpisania protokołu odbioru, musi wyznaczyć dodatkowy uzasadniony termin na jej usunięcie. Jeżeli nie usunie wady również w takim dodatkowym terminie albo w ogóle nie wskaże dodatkowego terminu, wtedy nabywca będzie mógł sam wyznaczyć deweloperowi termin na usunięcie wady, a w przypadku jego niedochowania usunąć wady na koszt dewelopera.

Ponadto, nowa ustawa deweloperska przyznaje nabywcy prawo do odmowy dokonania odbioru przedmiotu świadczenia z uwagi na wady istotne, których deweloper odmówił uznania w protokole. Jeśli deweloper uzna wadę istotną, będzie on zobowiązany do usunięcia wady w terminie 30 dni od dnia podpisania protokołu. Jeśli usunięcie wady w terminie 30 dni nie będzie możliwe, deweloper wyznaczy dodatkowy termin. Jeśli deweloper nie usunie wady istotnej we wskazanym przez siebie terminie, nabywca będzie mógł wskazać dodatkowy termin, a po jego bezskutecznym upływie będzie mógł odstąpić od umowy.

Po usunięciu wady istotnej strony dokonają powtórnego odbioru. Ponowna odmowa dokonania odbioru ze względu na wadę istotną będzie wymagała przedstawienia przez nabywcę opinii rzeczoznawcy budowlanego. Jeśli rzeczoznawca budowlany stwierdzi w opinii istnienie wady istotnej, nabywca będzie mógł odstąpić od umowy, a koszty sporządzenia opinii przez rzeczoznawcę budowlanego obciążą w całości dewelopera.

• Środki ochrony wpłat nabywcy

Przepisy nowej ustawy deweloperskiej zmieniły katalog środków ochrony praw nabywcy, poprzez likwidację przy otwartym mieszkaniowym rachunku powierniczym gwarancji ubezpieczeniowej albo bankowej, z jednoczesnym wprowadzeniem obowiązku odprowadzania przez dewelopera składek na Deweloperski Fundusz Gwarancyjny (o czym poniżej).

Zgodnie z nową ustawą deweloperską, deweloper rozpoczynający sprzedaż ma obowiązek zawarcia umowy otwartego albo zamkniętego mieszkaniowego rachunku powierniczego dla tzw. przedsięwzięcia deweloperskiego. W przypadku wyodrębnienia z przedsięwzięcia zadania inwestycyjnego deweloper, który rozpoczyna sprzedaż, ma obowiązek zawarcia umowy rachunku powierniczego odrębnie dla każdego zadania.

• Deweloperski Fundusz Gwarancyjny

Nowa ustawa deweloperska tworzy Deweloperski Fundusz Gwarancyjny, który stanowi wyodrębniony rachunek w Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym.

Środki Funduszu przeznacza się na zwrot wpłat nabywców m.in. w przypadku odstąpienia od umowy przez nabywcę, upadłości dewelopera lub upadłości banku prowadzącego rachunek powierniczy, na który nabywca wpłacił środki na poczet ceny sprzedaży.

Fundusz zasilany będzie przede wszystkim ze składek należnych od deweloperów. Podstawą wyliczenia wysokości składki na Deweloperski Fundusz Gwarancyjny jest wartość wpłaty dokonanej przez nabywcę na mieszkaniowy rachunek powierniczy w związku z realizacją umowy deweloperskiej. Wysokość składki zostanie określona w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych, przy uwzględnieniu stawek maksymalnych wynoszących:

1. 1% – w przypadku otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego albo
2. 0,1% – w przypadku zamkniętego mieszkaniowego rachunku powierniczego.

W ramach prowadzonej obsługi prawnej podmiotów leczniczych Kancelaria CDD często spotyka się problematyką uzyskania prawidłowej zgody pacjenta na zabieg oraz konsekwencji prawnych jej braku. Niniejszy artykuł odpowie pokrótce na pytania co to jest zgoda pacjenta, a także jakie są przesłanki jej skuteczności oraz konsekwencje udzielenia świadczenia bez zgody pacjenta.

ZGODA PACJENTA – DEFINICJA

Zgoda pacjenta to jednostronne, odwołalne oświadczenie zbliżone do oświadczenia woli, dzięki któremu wyłączona zostaje bezprawność interwencji medycznej (w granicach prawnie dopuszczalnych) przy jednoczesnym przejęciu przez pacjenta (lub osoby wyrażającej zgodę w jego imieniu) ryzyka zwykłych następstw związanych z udzielanym świadczeniem.[1]

WYMOGI SKUTECZNEJ ZGODY

Aby zgoda pacjenta mogą zostać uznana za skuteczną, konieczne jest łączne spełnienie poniższych przesłanek:

1. zgoda powinna być wyrażona przez osobę uprawnioną,
2. zgoda powinna być świadoma,
3. musi być wyrażona w odpowiednim czasie,
4. musi przybrać odpowiednią formę.

UPRAWNIENI DO WYRAŻENIA ZGODY

Co do zasady podmiotem wyłącznie uprawnionym do wyrażenia zgody jest pacjent spełniający poniższe warunki:

1. ukończone 18 lat,
2. zdolność do wyrażenia świadomej zgody.

W sytuacji, gdy pacjent nie spełnia któregoś z powyższych warunków, zachodzi konieczność wyrażenia tzw. zgody zastępczej:

1. gdy pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody – zgodę wyraża jego przedstawiciel ustawowy (np. rodzic lub opiekun) albo opiekun faktyczny (ale zgoda opiekuna faktycznego może dotyczyć tylko badania),
2. gdy pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego lub porozumienie się z nim jest niemożliwe – zgodę wyraża sąd opiekuńczy.

Dodatkowo, należy zwrócić uwagę na instytucję tzw. zgody kumulatywnej. Mianowicie, w stosunku do małoletniego, który ukończył 16 roku życia zgodę na udzielenie świadczenia medycznego muszą wyrazić łącznie: przedstawiciel ustawowy małoletniego oraz sam małoletni. Małoletni ma również prawo wyrażenia sprzeciwu co do udzielenia mu świadczenia zdrowotnego. Sytuacje kolizyjne rozstrzyga w takiej sytuacji sąd opiekuńczy.

ŚWIADOMA ZGODA

Świadoma zgoda obejmuje dwa aspekty. Po pierwsze, pacjent musi znajdować się w stanie psychicznym pozwalającym mu na świadome podjęcie decyzji, zatem pozostawanie np. pod wpływem środków odurzających będzie co do zasady wykluczało możliwość udzielenia świadomej zgody. Po drugie, zgoda świadoma to taka, która podejmowana jest przez pacjenta po przedstawieniu mu przez lekarza informacji o jego stanie zdrowia i proponowanych czynnościach medycznych, tzn. po prawidłowym zrealizowaniu prawa pacjenta do informacji. W związku z tym za nieskuteczne należy uznać wszystkie formy zgody blankietowej typu: „wyrażam zgodę na wszelkie zabiegi lecznicze” lub „wyrażam zgodę na wszystkie niezbędne czynności medyczne”.

CZAS I FORMA ZGODY

Zgoda pacjenta musi mieć charakter uprzedni. Zgoda następcza, tj. wyrażona po udzieleniu świadczenia, jest nieskuteczna. Zgoda pacjenta może być odwołana w każdym czasie, nawet w trakcie udzielania świadczenia zdrowotnego.

Jeśli chodzi o formę, to co do zasady zgoda pacjenta może być wyrażona ustnie albo nawet poprzez takie ich zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom medycznym (np. wystawienie ręki do pobrania krwi). Wyjątek dotyczy zabiegu operacyjnego albo zastosowania metody leczenia lub diagnostyki stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta, dla których wymagana jest zgoda pisemna.

KONSEKWENCJE UDZIELENIA ŚWIADCZENIA BEZ SKUTECZNEJ ZGODY

Udzielenie pacjentowi świadczenia bez jego uprzedniej skutecznej zgody może rodzić dotkliwe konsekwencje w kilku obszarach, włączając w to odpowiedzialność cywilną za naruszenie dóbr osobistych pacjenta, odpowiedzialność karną za wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta, czy też odpowiedzialność majątkową z tytułu naruszenia prawa pacjenta do udzielenia zgody na świadczenie zdrowotne.  

---

           

           

           

           

                                                                                              

W ramach prowadzonej obsługi prawnej podmiotów leczniczych Kancelaria CDD często spotyka się problematyką naruszenia dóbr osobistych personelu medycznego oraz podmiotów leczniczych, najczęściej poprzez nieprzychylne treści (opinie) umieszczane na różnego rodzaju portalach internetowych. Niniejszy artykuł odpowie pokrótce na pytania co to są dobra osobiste, jak może dojść do ich naruszenia i jakie roszczenia przysługują z tego tytułu.

DOBRA OSOBISTE DEFINICJA

W polskim prawie nie ma ustawowej definicji dóbr osobistych. Przyjmuje się jednak, że dobra osobiste to powszechnie uznane w społeczeństwie wartości niemajątkowe związane ściśle z osobą człowieka i będące przejawami godności osoby ludzkiej, obejmujące przede wszystkim integralność fizyczną i psychiczną oraz indywidualność człowieka. (E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 9)

Dobra osobiste mają charakter obiektywny, tzn.  przysługują każdemu człowiekowi bez względu na jego indywidualną zdolność przeżywania własnej godności i odczuwania jej naruszeń. Jest to szczególnie istotne w sytuacji dóbr takich jak cześć, czy prywatność, bowiem o tym czy faktycznie doszło do naruszenia  dobra osobistego należy zatem rozstrzygać mając na uwadze społeczną ocenę określonego zachowania, a nie indywidualne odczucia osoby nim dotkniętej. Ponadto, dobra osobiste mają niemajątkowy i osobisty charakter, czyli są ściśle związane z człowiekiem. Nie mogą być odłączone od ich podmiotu, nie da się ich zrzec ani przekazać drugiemu, nie mogą być również przedmiotem obrotu.

Co do zasady podmiotem dóbr osobistych są osoby fizyczne. Jednak niektóre dobra osobiste przysługują również osobom prawnym (np. renoma).

KATALOG DÓBR OSOBISTYCH

Ustawodawca określił katalog dóbr osobistych w art. 23 Kodeksu cywilnego obejmujący  zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską. Wyliczenie dóbr osobistych ma charakter ogólny i przykładowy, np. „cześć” ulega dalszej klasyfikacji na takie dobra osobiste jak: godność, dobre imię, czy renoma.

OPINIE W INTERNECIE A NARUSZENIE DÓBR OSOBISTYCH

Nie ulega wątpliwości, że nie każdy negatywny komentarz lub ocena jest jednocześnie naruszeniem dóbr osobistych osoby, której dotyczy. Generalnie, dopóki opiniujący opiera się na faktach, a forma wypowiedzi nie przekracza granic tzw. dobrego smaku, to nie można stwierdzić naruszenia. Jeżeli jednak wypowiedzi są kłamliwe, mają charakter pomówień lub inwektyw, to prawdopodobieństwa zagrożenia dóbr osobistych wzrasta. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny przez specjalistę.

CYWILNOPRAWNA OCHRONA DÓBR

Bezprawne zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych rodzi po stronie osoby poszkodowanej szereg roszczeń, które dzielimy na niemajątkowe. Wśród żądań niemajątkowych wyróżnia się roszczenie o zaniechanie oraz roszczenie o usunięcie skutków naruszenia (np. sprostowanie lub przeprosiny).

Na roszczenia majątkowe składa się żądanie zapłaty zadośćuczynienia lub odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Skuteczne dochodzenie roszczeń, majątkowych lub niemajątkowych, wymaga ustalenia tożsamości sprawcy naruszenia, co w przypadku komentarzy lub opinii w Internecie może być mocno utrudnione.

Z tego powodu, w przypadku naruszenia dóbr osobistych w Internecie przez anonimowego sprawcę, w pierwszej kolejności najlepiej skorzystać z procedury zgłaszania naruszeń do administratora danej strony internetowej, który ma obowiązek usunąć daną treść w reakcji na wiarygodne zgłoszenie podmiotu uprawnionego wskazującego konkretną treść naruszającą prawo (art. 14 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną).

           

           

           

           

                                                                                              

1. Obowiązujące terminy przedawnienia

Kodeks cywilny ustanawia zasadniczą regulację w przedmiocie przedawnienia roszczeń w art. 117 oraz art. 118. Zgodnie z dyspozycją norm wynikających z przedmiotowych przepisów roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu co do zasady w terminie sześciu lat, natomiast w przypadku roszczeń o świadczenie okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin ten wynosi trzy lata. Zakończenie biegu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym termin przedawnienia upływa, chyba, że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Wskazana regulacja jest regulacją ogólną i od powyższego zarówno w k.c. jak i w innych ustawach szczególnych przewidziane zostały odstępstwa[1].

1. Zawezwanie do próby ugodowej – skutki dotychczasowe oraz ich zmiana

Przepisy Kodeksu cywilnego regulujące instytucję przedawnienia określają także sytuacje, w których bieg przedawnienia ulega zawieszeniu na określony czas, po którym kontynuuje swój bieg lub też ulega on przerwaniu, w wyniku wystąpienia określonych zdarzeń, po których z kolei biec zaczyna na nowo. W dotychczasowym kształcie regulacje te przewidywały, iż dalej idące w skutkach przerwanie biegu przedawnienia – będące instytucją w szerszym zakresie chroniącą roszczenia wierzycieli – występuje m.in. na skutek wszczęcia mediacji, w tym – jak zgodnie uznaje się w orzecznictwie sądów powszechnych – na skutek samego już wystosowania przez jedną ze stron danego sporu wniosku o zawezwania do próby ugodowej[2]. Polski ustawodawca wraz z uchwaleniem ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych usta (dalej zwana „Ustawą zmieniająca”), postanowił jednak dokonać znaczącej zmiany omawianej instytucji – a odnoszącej się właśnie wprost do wskazanego zawezwania do próby ugodowej oraz roszczeń objętych umową o mediację.  

Ustawa zmieniająca w wymiarze wskazanej nowelizacji Kodeksu cywilnego znacząco zmienia sytuację wierzycieli w zakresie biegu przedawnienia ich roszczeń związanych powodując, iż w przypadku złożenia wniosku o zawezwania do próby ugodowej bieg przedawnienia nie ulega jak dotychczas miało to miejsce przerwaniu, lecz zostaje zawieszony. Niewątpliwie wskazana zmiana k.c. ma charakter korzystny dla dłużników, jej skutkiem jest bowiem to, iż w przypadku zawezwania do próby ugodowej bieg przedawnienia ulegnie zawieszeniu na czas postępowania pojednawczego, w którym udział brać będą strony. W konsekwencji okres przedawnienia roszczeń zostanie wydłużony wyłącznie o czas trwania postępowania pojednawczego, po którym jego upływ będzie kontynuowany.

Pozbawienie wierzycieli możliwości przerwania biegu przedawnienia, na skutek zawezwania do próby ugodowej dłużników, dokonane zostało w szczególności w celu wyeliminowania praktyk podmiotów windykacyjnych, które bez ograniczeń korzystały z instytucji wniosków o zawezwanie do próby ugodowej, tym samym całkowicie uniemożliwiając upłynięcie terminów przedawnienia, wypaczając sens oraz charakter prawny instytucji przedawnienia. Jednocześnie mimo niewątpliwej korzyści w wymiarze ukracania praktyk powodujących niekiedy wręcz wieczystość zobowiązań, omawiane rozwiązanie niekorzystnie wpływa na możliwości prowadzenia ewentualnych polubownych metod rozstrzygania sporu. Fakt przerwania biegu przedawnienia na skutek zawezwania do polubownego rozstrzygnięcia sprawy i skierowania stron do postepowania pojednawczego stanowił dotychczas zasadniczy element skłaniający strony danego sporu do tego, aby takie postepowanie o charakterze polubownym inicjować. Po stronie wierzyciela była to niewątpliwa korzyść w wymiarze wydłużenia czasu, przez jaki skutecznie może dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń, po stronie dłużnika z kolei stanowiło to przesłankę motywującą do przystąpienia do negocjacji oraz ustępstw w odniesieniu do warunków zadośćuczynienia roszczeniom wierzyciela. Wprowadzenie zapisów w kształcie jak wskazany w Ustawie zmieniającej i ustanowienie w odniesieniu do zawezwania do próby ugodowej jedynie rygoru zawieszenia biegu terminu przedawnienia z pewnością nie będzie stanowić tak daleko idącej, a nawet niewystarczająco korzystnej dla którejkolwiek ze stron sporu, przesłanki do inicjowania ewentualnych postępowań a zmierzających do wypracowanego w drodze ugodowego porozumienia sposobu rozwiązania sporu.

1. Od kiedy zmiany obowiązują?

Omawiana zmiana kodeksu cywilnego wchodzi w życie z dniem 30 czerwca 2022r. Jednocześnie ustawodawca przewidział odpowiednie regulacje przejściowe. Ustanowione bowiem zostało, iż w odniesieniu do mediacji oraz postępowania pojednawczego a wszczętych i niezakończonych przed dniem, w którym wskazane przepisy Ustawy zmieniającej wchodzą w życie, zastosowanie będą miały dotychczasowe regulacje.

Powyższe oznacza, iż w interesie wierzycieli zamierzających przerwać dotychczasowy bieg przedawnienia przysługujących im roszczeń, pozostaje niezwłoczne – nie później niż do dnia 30 czerwca 2022r. – wystąpienie z wnioskami skierowanymi do właściwych sądów rejonowych o zawezwanie do próby ugodowej oznaczonych dłużników. Działanie jak wskazane w zdaniu poprzednim pozwoli wierzycielom skorzystać z dotychczasowo korzystnych rozwiązań prawnych i zainicjować od początku bieg przedawnienia ich roszczeń, tym samym zabezpieczając możliwość ich egzekwowania na przyszłość.

Aplikant radcowski

Mateusz Konopacki

---

[1] Tytułem przykładu, wskazać należałoby chociażby roszczenia powstałe na gruncie realizacji umowy o dzieło, bowiem zgodnie z art. 645 k.c.. roszczenia związane z tym stosunkiem umownym ulegają przedawnieniu w terminie 2 lat od dnia oddania dzieła lub dnia, w którym dzieło miało być oddane.

[2] Zgodnie z regulacją art. 185 Kodeksu postępowania cywilnego.

           

           

           

           

                                                                                              

Skarga nadzwyczajna stanowi novum pośród nadzwyczajnych środków zaskarżenia, które pojawiło się w polskim porządku prawnym z końcem 2017r. Instytucja ta swój ekstraordynaryjny charakter zawdzięcza przede wszystkim ściśle określonym rodzajom wyroków, które skargą nadzwyczajną mogą zostać zaskarżone oraz zamkniętemu katalogowi podmiotów, które uprawnione są do jej wniesienia.

Przedmiot zaskarżenia Skarga Nadzwyczajną

Polski ustawodawca w regulacji art. 89 §1 ustawy o Sądzie Najwyższym wskazał, iż skarga nadzwyczajna może być wniesiona od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub sądu wojskowego kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz orzeczenie to:

1. narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji lub
2. w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub
3. zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego,

i nie jest możliwe jego uchylenie lub zmienia w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe, zasadniczym jest wskazanie, iż omawiana instytucja skargi nadzwyczajnej może znaleźć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do konkretnego rodzaju orzeczeń – prawomocnych, kończących postepowanie w sprawie wydanych przez sąd wojskowy lub sąd powszechny. W konsekwencji instytucja skargi nadzwyczajnej nie znajdzie zastosowania do orzeczeń nieprawomocnych, które nie kończą postepowania w sprawie, tj. co do których możliwe jest ich wzruszenie w drodze wniesienia apelacji. Skarga nadzwyczajna nie znajdzie także zastosowania do jakichkolwiek orzeczeń sądów administracyjnych lub też postanowień wydawanych przez prokuratora, nawet jeżeli orzeczenia te kończyłyby postępowanie w danej sprawie.

Mając na uwadze wskazany powyżej ścisły zakres orzeczeń, mogących być wzruszonymi w drodze skargi nadzwyczajnej rozważyć należ relację skargi nadzwyczajnej wobec spraw, które były przedmiotem rozstrzygania i wyrokowania przez Sąd Najwyższy w ramach postępowania kasacyjnego. Przede wszystkim orzeczenie Sądu Najwyższego zapadłe na skutek przeprowadzenia postępowania kasacyjnego nie jest możliwe do zakwalifikowania jako „prawomocne orzeczenie sądu powszechnego lub sądu wojskowego kończące postepowanie w sprawie”.  Sąd Najwyższy, zgodnie z regulacja art. 175 w zw. z art. 183 Konstytucji RP nie stanowi sądu powszechnego, nie jest także sądem wojskowym. Sąd Najwyższy powołany został do sprawowania nadzoru nad wskazanymi pionami sądownictwa oraz realizacji innych czynności skonkretyzowanych w regulacjach Konstytucji RP i odrębnych ustaw. W konsekwencji powyższego nie jest możliwe zaskarżenie jakiegokolwiek orzeczenia Sądu Najwyższego skargą nadzwyczajną.

Powyższe – mimo zdawać by się mogło rygorystycznego podejścia ustawodawcy co do przedmiotu zaskarżenia skarga nadzwyczajną – nie oznacza jednak, że nie jest możliwe wniesienie skargi nadzwyczajnej w sprawie, która była przedmiotem rozpoznania przed Sądem Najwyższym w postepowaniu kasacyjnym. Należy bowiem pamiętać, iż przewód sądowy, który doprowadził do zainicjowania i rozstrzygnięcia postepowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym składał się z szeregu zapadłych orzeczeń sądowych, w tym w szczególności prawomocnego orzeczenia kończącego postepowanie, od którego to orzeczenia wniesiona została skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego i zainicjowane zostało postępowanie kasacyjne. Mając to na względzie a także kierując się szczegółowymi regulacjami ustawy o Sądzie Najwyższym[1] wskazania wymaga, że w sprawie, która rozpatrywana była przed Sądem Najwyższym w toku postepowania kasacyjnego jest możliwe wniesienie skargi nadzwyczajnej. Wnieść ją należy jednak nie od rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego zapadłego na skutek przeprowadzonego postępowania kasacyjnego, lecz od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub wojskowego kończącego postępowanie w sprawie[2].

Reasumując, nie jest wyłączona możliwość zaskarżenia kończącego sprawę prawomocnego wyroku sądu powszechnego lub wojskowego, jeżeli od takich rozstrzygnięć wniesiona została skarga kasacyjna, przeprowadzone zostało postępowania kasacyjne i wydane zostało orzeczenie przez Sąd Najwyższy.

Przedstawione w poprzedzających akapitach uwagi znajdują właściwe przełożenie na sytuację, w której Sąd Najwyższy uwzględnił kasację od prawomocnego wyroku sądu powszechnego lub sądu wojskowego wydając przy tym merytoryczny, rozstrzygający co do istoty sprawy wyrok. Wówczas tak zapadłe orzeczenie pozostaje orzeczeniem wydanym przez Sąd Najwyższy w związku z czym nie jest możliwe wniesienie od takiego rozstrzygnięcia skargi nadzwyczajnej. Szczególną sytuacją będzie także uwzględnienie skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy i orzeczenie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wówczas, na skutek przekazania sąd powszechny lub wojskowy poraz kolejny orzekać będzie w już rozstrzygniętej przez siebie sprawie. Takie „kolejne” prawomocne i kończące postępowanie orzeczenie sądu powszechnego lub wojskowego, zapadłe na skutek przekazania przez Sąd Najwyższy będzie mogło zostać zaskarżone w drodze skargi nadzwyczajnej. Z kolei orzeczenie Sądu Najwyższego przekazujące sprawę do ponownego rozpoznanie nie może być przedmiotem zaskarżenia skargą nadzwyczajną.

Istotnym jest także wskazanie, iż skarga nadzwyczajna ma charakter subsydiarny, tj. nie może być wniesiona, w sytuacji, w której w danej sprawie możliwe jest uchylenie lub zmiana orzeczenia na skutek wniesienia innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Tym samym, np. możliwość wniesienia w danej sprawie skargi kasacyjnej wyłączy możliwość wniesienia skargi nadzwyczajnej. Należy przy tym zauważyć, że skarga nadzwyczajna może być wniesiona w sytuacji, w której co prawda możliwe było wniesienie innego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jednak zaniedbania w wymiarze procesowym strony uniemożliwiły jego wniesienie.

Podmioty uprawnione do wniesienia skargi kasacyjnej

Ustawodawca ustanowił następujące podmioty, będące wyłącznie uprawnionymi do wniesienia skargi nadzwyczajnej:

1. Właściwość ogólna – co do wszystkich spraw, w których możliwe jest wniesienie skargi nadzwyczajnej – przydana została:
2. Prokuratorowi Generalnemu,
3. Rzecznikowi Praw Obywatelskich.

1. Właściwość szczególna – ograniczona co zakresu kompetencji oraz zakresu spraw, do których rozstrzygania powołane są poniższe organy a określone w ustawach ustanawiających wskazane organy – przydana została:
2. Rzecznikowi Finansowemu, Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców,
3. Przewodniczącemu Komisji Nadzoru Finansowego,
4. Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
5. Prezesowi Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej,
6. Rzecznikowi Praw Dziecka,
7. Rzecznikowi Praw Pacjenta.

Powyższe organy mogą wystąpić ze skargą nadzwyczajną podejmując w tym przedmiocie własną inicjatywę lub też działając na skutek wniesionego wniosku przez stronę/podmiot, w którego sprawie skarga nadzwyczajna ma być wniesiona. Wniosek taki winien jak najpełniej przedstawiać możliwe do podniesienia w danej sprawie zarzuty wraz z ich uzasadnieniem, przemawiając za zasadnością wystąpienia danego organu ze skarga nadzwyczajną. Prawidłowo sporządzony wniosek zwiększy szanse na uwzględnienie wniosku przez właściwy organ, a w konsekwencji na wniesienie w danej sprawie skargi nadzwyczajnej.

Podsumowanie

Wskazane powyżej uwagi pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż skarga nadzwyczajna, stanowiąc nowość w zakresie nadzwyczajnych środków zaskarżenia i wzruszania prawomocnych rozstrzygnięć sądów, ograniczona została w zakresie legitymacji do jej wniesienie do zamkniętego katalogu podmiotów oraz nie znajdzie bezpośredniego zastosowania w odniesieniu do orzeczeń Sądu Najwyższego. Orzeczenia Sądu Najwyższego zapadłe w wyniku przeprowadzenia postepowania kasacyjnego nie podlegają zaskarżeniu w drodze skargi nadzwyczajnej, bez względu na ich rodzaj. Tak zapadłe orzeczenia Sądu Najwyższego, nie eliminują jednak możliwości zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych lub sądów wojskowych kończących postepowanie w danej sprawie, a która rozpatrywana była w toku postepowania kasacyjnego. W szczególności możliwe jest zaskarżenie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych lub sądów wojskowych kończących postepowanie w sprawie, które zapadły na skutek orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego w toku procedury kasacyjnej a kierującego sprawę do ponownego rozpoznania wskazanym sądom. Orzeczenie, które zgodnie z powyższymi uwagami mogą być zaskarżone w drodze skargi nadzwyczajnej muszą cechować się określoną wadliwością konieczną do wykazania i zachodzić powinny wobec nich przesłanki jak wskazane na wstępie a określone w art. 89 §1 ustawy o Sądzie Najwyższym.

---

[1] art. 89 §3 w zw. z art. 9 §2 w zw. z art. 94 §2 Ustawy o Sądzie Najwyższym.

[2] od którego, w rozpatrywanej sytuacji, wniesiona została skarga kasacyjna do Sąd Najwyższy w postepowaniu kasacyjnym.

Aplikant radcowski
Mateusz Konopacki